Stare Miasto w Warszawie

Artykuł przeczytasz w 5 minuty

Na wstępie musimy od razu się przyznać, że do Warszawy nigdy nie było nam jakoś specjalnie po drodze. To znaczy, owszem, zdarzało się tutaj przyjechać zawodowo, czy w odwiedziny do znajomych, ale zawsze brakowało czasu, by na spokojne pozwiedzać. Dopiero w sierpniu zeszłego roku wygospodarowaliśmy trochę czasu na spacer po Starym Mieście. Nie możemy powiedzieć, że wiedzieliśmy wszystko – bardziej zdobyliśmy wiedzę, co chcemy zobaczyć podczas kolejnej wizyty.

Stolica Polski

Pewnie większość z nas zna jako tako historię naszej stolicy, ale tym, co nie znają (lub zapomnieli), postaramy się ją pokrótce przybliżyć.

Informacje na temat wczesnego osadnictwa na terenie obecnej stolicy są dość ubogie, opierają się głównie na badaniach archeologicznych. Wiadomo m.in, że już w IX/X wieku istniał tu gród Stare Brudno, a w XII/XIII w. były tu grody Jazdów, Gocław, czy Solec. Pierwsze wzmianki o Warszawie pojawiają się w pismach w roku 1251. Początkowo była to osada rybacko-handlowa, zlokalizowana nad lewym brzegiem Wisły. Powstanie miasta datuje się na przełom XIII/XIV wieku, a lokację miasta na rok 1300. Jednak nie zachowały się dokumenty lokacyjne. Na przestrzeni wieków miasto miało sporo chwil rozkwitu, jednak było też dość często niszczone przez najazdy różnych wojsk. Jako założycieli miasta (uwzględniając prawo lokacyjne) przyjmuje się kupców toruńskich, których Bolesław II sprowadził na te tereny.

W 1526 roku Warszawa staje się stolicą Mazowsza i jednocześnie wraz z tą krainą zostaje wcielona do Korony Królestwa Polskiego. W tym czasie stolicą Królestwa Polskiego był Kraków. Jednakże z uwagi na liczne interesy króla Zygmunta Augusta na północy, Warszawa wydawała się dla króla bardziej atrakcyjna pod względem lokalizacji. Finalnie dwór królewski został przeniesiony przez Zygmunta III Wazę w roku 1596. Natomiast przenosiny wszystkich urzędów były bardziej rozciągnięte w czasie.

Kolejne lata to wspomniane prosperity związane z bliskością królewskiego dworu, jak i najazdy Szwedów, czy Rosjan. Ostatni rozbiór Polski powoduje, że Warszawa znika z politycznej mapy Europy i staje się jednym z miast zaboru pruskiego. Na tym skrócie zakończę opisywanie całej historii miasta, bo tego jest naprawdę dużo. Zainteresowanych odsyłam do Wikipedii, a w artykule skupmy się trochę na architekturze.

Odbudowany Barbakan robi spore wrażenie, to tutaj Stare Miasto łączy się z Nowym.

Mury obronne miasta

Pierwsze mury obronne wokół Starego Miasta powstały już za czasów księcia Konrada II – w końcówce XIII wieku. Miały ponad kilometr długości, zamykały obszar około 8,5ha, a w ich skład wchodziły liczne bramy i baszty.

Jednak w XV wieku zabezpieczenia te okazały się niewystarczające do ochrony miasta przed atakami. Przystąpiono zatem do budowy drugiej, niższej linii w odległości kilku-kilkunastu metrów od istniejącej. Takie założenie pozwalało na użycie artylerii do obrony oraz atakowanie z obu linii naraz. Kończąc budowę drugiej części, przed Bramą Nowomiejską zbudowano także barbakan.

Niecałe 100 lat później mury przestały mieć duże znaczenie militarne. W czasie potopu szwedzkiego zostały one mocno zniszczone – to był ostatni raz, gdy były użyte do obrony miasta. Następnie rozpoczęto ich częściowe rozbieranie, a na ich miejscach budowano nowe kamienice. W XIX wieku nastąpiło już prawie całkowite zastąpienie murów i bram miasta (a nawet barbakanu).

Pierwsze próby renowacji miały miejsce w latach 30stych ubiegłego wieku. Niestety zostały one zaniechane z powodu wojny. Zniszczenia wojenne niejako ułatwiły dalsze prace – znaczna część budynków była zniszczona, więc planowano odbudować całe fortyfikacje. Wtedy odbudowano od zera Barbakan i Basztę Prochową – widoczną na panoramie powyżej. Finalnie nie zrekonstruowano całości murów, ale spore fragmenty możemy podziwiać do dzisiaj.

Plac zamkowy

Stworzony w 1818 roku Plac Zamkowy jest uważany za symbol Starego Miasta. Powstał on w wyniku wyburzenia stajni zamkowych, niektórych kamienic i Bramy Krakowskiej. Na jego środku stoi jeden z symboli miasta, czyli Kolumna Zygmunta III Wazy. Jest to 22-metrowy posąg postawiony w 1644 roku przez syna Zygmunta – króla Władysława IV, dla uczczenia pamięci ojca. W czasie ostatniej wojny kolumna została trafiona pociskiem, jednak upadając nie uległa znacznemu uszkodzeniu. W 1949 roku nastąpiło jej ponowne ustawienie na nowych trzonach, stare możemy natomiast podziwiać niedaleko, przy zamku królewskim.

Plac Zamkowy i Krakowskie Przedmieście to bardzo popularne, turystyczne miejsca.

Plac można podzielić na dwie części. Symboliczny podział przebiega na linii historycznych murów obronnych, których ślad został pokazany przy zastosowaniu różnych materiałów w nawierzchni. Północna część placu zlokalizowana jest pomiędzy Zamkiem Królewskim, a kamienicami Starego Miasta. Południowa, na której znajduje się kolumna Zygmunta, otwiera się na linii wschód-zachód, gdzie możemy zobaczyć odkopane pozostałości murów obronnych miasta, a w kierunku południowym przechodzi w jeden z bardziej popularnych deptaków, czyli Krakowskie Przedmieście.

Ciekawostką jest to, co się kryje poniżej. W latach 1948-49 pod placem powstał Tunel W-Z, należący do trasy łączącej wschód Warszawy z zachodem. Była to największa inwestycja komunikacyjna w Polsce po II Wojnie Światowej. Aby zrobić tunel, zdecydowano się rozebrać część istniejących budynków i zastosować otwarty wykop. Po skończeniu prac budowlanych prawie wszystkie zburzone kamienice wiernie odtworzono.

Zamek Królewski

W miejscu obecnego zamku już od XIV wieku był gród-strażnica, później zastąpiony trzykondygnacyjnym gotyckim odpowiednikiem. Od połowy XVI wieku zamek staje się rezydencją królów Polski. Sprowadzają oni włoskich architektów, mających pomóc w przebudowie wnętrz. Główne prace, skutkujące obecną barokową formą, mają miejsce na początku XVII wieku.

Podczas wojen zamek był wielokrotnie grabiony, a wnętrza dewastowane. Jednak w związku z tym, że była to królewska rezydencja, zawsze go odbudowywano. Okres największej świetności zamku to lata panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego. Wtedy też w murach zamku podpisano Konstytucje 3 maja. W XIX wieku urzędowali tutaj namiestnicy Królestwa Polskiego – to oni przebudowali go na styl neoklasycystyczny. Na chwilę przed wybuchem II Wojny Światowej była to rezydencja Prezydentów Rzeczypospolitej.

We wrześniu 1939 roku, podczas oblężenia Warszawy Niemcy zbombardowali i spalili zamek. Pozostałości zostały ograbione. W 1944 roku wszystko zostało wysadzone – zachowały się jedynie Arkady Kubickiego i fragment Biblioteki Królewskiej. Odbudowa nastąpiła dopiero w latach 70tych ubiegłego wieku, a przywrócona została wczesnobarokowa forma zamku. Obecnie wewnątrz mieści się muzeum.

Na Rynku często odbywają się koncerty i różne imprezy kulturalne.

Rynek i okoliczne kamienice

Stare Miasto w Warszawie ma oczywiście swój rynek. Ukształtował się on już na przełomie XIII i XIV wieku. Do XVIII był to najważniejszy plac miasta, wokół którego koncentrowało się życie mieszkańców Warszawy. Jego centralnym budynkiem był ratusz zbudowany w XV wieku, lecz rozebrany w 1817 roku. Mniej więcej od tamtych czasów Stare Miasto stało się enklawą miejskiej biedoty, a życie koncentrowało się wokół Nowego Miasta. Dziś w miejscu ratusza stoi znany większości ludzi pomnik Warszawskiej Syrenki.

Pierwotnie zabudowa rynku była drewniana. W XV wieku zaczęła dominować budowa murowana, głównie w stylu gotyckim. Oczywiście, jak znaczna część Warszawy, kamienice na rynku również uległy zniszczeniu podczas Powstania Warszawskiego. Już kilka lat po wojnie budynki zostały zrekonstruowane przy użyciu ocalałych elementów kamieniarskich. Obecny widok kamienic pokazuje jak wyglądały w XVII i XVIII wieku.

Standardowo na koniec ciekawostki

Pierwotna nazwa miasta brzmiała Warszowa (lub Warszewa) i pochodzi od imienia rycerza imieniem Warsz.

Syrena będąca herbem i symbolem miasta występuje już na pieczęciach z 1400 roku. Przez długi czas miała zupełnie inną formę od dzisiejszej: górna połowa była ludzka, dolna zwierzęca – z ogonem, dwoma łapami i czasem skrzydłami. Obecny herb miasta zaprojektował w 1938 roku malarz, Szczęsny Kwarta.

Warszawę dwukrotnie odwiedził sam Napoleon Bonaparte. Był pod koniec 1806 i na początku 1807 roku, gdy podjęto decyzję o utworzeniu Księstwa Warszawskiego.

Wszyscy wiedzą, że król przeniósł się do Warszawy w XVI wieku. Jednak oficjalnie, cały czas stolicą był Kraków – a Warszawa była oficjalnie nazywana: „Miasto Rezydencjonalne Jego Królewskiej Mości”. Dopiero w czasach współczesnych, a konkretnie w 1952 roku dodano do Konstytucji zapis o stołeczności Warszawy.

Share:

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.