Monaster Matki Boskiej – Gračanica – Kosowo

Głównym powodem naszej wizyty w Prisztinie było odwiedzenie zlokalizowanego nieopodal monasteru prawosławnego. To jeden z czterech wpisanych na listę UNESCO w Kosowie – i to od niego zaczęliśmy zwiedzanie tych architektonicznych perełek. Znajduje się w miejscowości Gračanica, która jest swoistą serbską enklawą w Kosowie.

Dojazd do niego z centrum Prisztiny zajmuje około 20 minut – jeśli nie ma korków (a raczej spodziewajcie się, że będą). Z miejscami parkingowymi w okolicy było średnio, więc zaparkowaliśmy motocykle przy chodnikowych donicach, licząc, że nikt się nie przyczepi – i wyruszyliśmy zwiedzać.

Serbsko-bizantyjska perełka

„Niestety” w przypadku takich obiektów nie może obejść się bez wzmianki o historii. Wspomniany monastyr powstał jeszcze w XIV wieku, a dokładniej w 1321 roku. Serbski król Stefan Milutkin zlecił zbudowanie tej cerkwi na miejscu poprzedniej, która powstała w XIII wieku. Jednak gdy cofniemy się bardziej – bo aż do VI wieku, to okaże się, że w tym miejscu stała wczesnochrześcijańska bazylika.

Monaster nawiedza więcej wiernych niż turystów – to wciąż miejsce modlitwy.

Cerkiew przez lata cierpiała od ataków ze strony Imperium Osmańskiego. Wielokrotnie uszkadzana, ale też odbudowywana i rozbudowywana. Ostatnie duże zniszczenia były podczas II Wojny Światowej, jednak i po niej została przywrócona do stanu pierwotnego przez zakonnice w niej zamieszkujące.

Obecnie cerkiew, jak i pobliskie budynki, służą jako klasztor dla 24 zakonnic. Ich codziennymi zajęciami jest malowanie ikon, uprawa roślin, szycie i inne typowo „klasztorne” zajęcia.

Architektura i wnętrze

Monaster reprezentuje styl serbsko-bizantyjski i stanowi „kulminację” serbskiej architektury średniowiecznej. Ma on formę podwójnie wpisanego krzyża, dopiero w późniejszych latach został „obudowany” dodatkowymi pomieszczeniami. Głównymi budulcami są cegła i kamień. Charakterystycznym elementem bryły budynku są kopuły i półkopuły. Najwyższa znajduje się nad prezbiterium, natomiast im bliżej wejścia, tym dach jest niższy, co tworzy malowniczy efekt.

Wnętrze monastyru Gračanica zdobią piękne freski, namalowane jeszcze w XIV wieku, przez greckich malarzy: Michała Astrapasa i Eutychiosa. Przybyli do Serbii, na zaproszenie króla Milutkina, specjalnie do ozdabiania freskami i ikonami cerkwi znajdujących się na terytorium Królestwa Serbii.

Stan obecny

Do dzisiaj monastyr jest świątynią na co dzień odwiedzaną przez wiernych. Czasem zabytki klasy UNESCO są non stop okupowane przez tłumy turystów. Tutaj jednak odnieśliśmy wrażenie, że turystów jest garstka, a reszta osób, to ludzie traktujący to miejsce jako ważną świątynię dla ich religii.

Zresztą sam status tego miejsca – czyli funkcjonujący monastyr/klasztor, niejako wymusza funkcje tego obiektu. Dookoła widać kręcące się zakonnice, a miejsce żyje swoim rytmem, niezależnie od turystyki.

Niestety religijna funkcja obiektu nie pozwoliła nam na ustawienie statywu i zrobienie panoram. Dlatego dodajemy kilka zdjęć polichromii wnętrz na zachętę i panoramy z zewnątrz 🙂 Zwiedzanie jest darmowe – chociaż trudno tutaj mówić o jakimś poważnym zwiedzaniu. Kościółek jest niewielki i po prostu możemy zobaczyć, jak wygląda wewnątrz, przy okazji podziwiając polichromie i klimat miejsca.

Tereny dookoła są bardzo zadbane, to zasługa zakonnic przebywających w klasztorze.

Piwo klasztorne

Standardowo z ciekawostek – w przyklasztornym sklepie znajdującym się nieopodal bramy, możemy kupić piwo 🙂 Jest ono warzone przez browar Manastir Banjska znajdujący przy monasterze w miejscowości Banjska. Sama nazwa też nie jest zbyt orginalna: Манастирско – czyli po polsku „Klasztorne”. Ale miłośnikom piwa polecamy spróbowanie go tak czy tak. Mimo że do wszelakich „kraftów” mu daleko, to fajnie próbować lokalne wyroby – przy okazji wspierając przemysł.

Share:

3 thoughts on “Monaster Matki Boskiej – Gračanica – Kosowo

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.